Nghệ thuật của Coaching không nằm ở việc đưa ra lời khuyên, mà ở việc đặt đúng câu hỏi
Câu Hỏi Quyền Năng Là Gì?
Trước khi đi vào chi tiết, hãy phân biệt rõ. Một câu hỏi thông thường nhằm mục đích lấy thông tin (“Mấy giờ họp?”, “Báo cáo xong chưa?”). Một câu hỏi quyền năng trong Coaching nhằm mục đích kích thích tư duy và mời gọi sự khám phá (“Điều gì khiến dự án này quan trọng với bạn?”). Nó giúp người được hỏi (Coachee) chuyển từ trạng thái bị động sang chủ động, từ bế tắc sang nhìn thấy giải pháp. Dưới đây là 7 chiếc chìa khóa đó:1. Câu Hỏi Khởi Động: “Điều gì đang chiếm lấy tâm trí bạn lúc này?”
Thông thường, chúng ta bắt đầu bằng những câu xã giao vô thưởng vô phạt như “Dạo này thế nào?”. Kết quả là chúng ta nhận lại những câu trả lời cũng… vô thưởng vô phạt. Một người có tư duy Coach sẽ đi thẳng vào trọng tâm. Câu hỏi “Điều gì đang chiếm lấy tâm trí bạn lúc này?” (What’s on your mind?) là một lời mời cởi mở. Nó cho phép người đối diện trút bỏ gánh nặng lớn nhất hoặc chia sẻ niềm vui lớn nhất của họ ngay lập tức. Nó thể hiện rằng bạn đang hiện diện trọn vẹn và sẵn sàng lắng nghe điều quan trọng nhất.2. Câu Hỏi Đào Sâu: “Và còn gì nữa không?” (AWE Question)
Đây được mệnh danh là “câu hỏi Coaching hay nhất thế giới”. Tại sao? Vì câu trả lời đầu tiên hiếm khi là câu trả lời duy nhất, và càng hiếm khi là câu trả lời tốt nhất. Khi người đối diện vừa dứt lời, đừng vội ngắt lời hay đưa ý kiến. Hãy hỏi: “Và còn gì nữa không?” Câu hỏi này trong Coaching có tác dụng như một mũi khoan, giúp khai thác thêm 2-3 tầng ý nghĩa nữa. Nó tạo ra khoảng lặng để người nói tiếp tục suy nghĩ và thường thì những “insight” (sự thật ngầm hiểu) đắt giá nhất sẽ xuất hiện ở lần trả lời thứ 3.
Sự kiên nhẫn lắng nghe là phẩm chất quan trọng nhất của một người Coach
3. Câu Hỏi Trọng Tâm: “Thử thách thực sự ở đây đối với bạn là gì?”
Trong một cuộc trò chuyện rối rắm, người nói thường sa đà vào việc kể lể hoàn cảnh, đổ lỗi cho người khác hoặc lan man sang nhiều vấn đề phụ. Nhiệm vụ của người làm Coach là giúp họ lấy lại sự tập trung. Hãy chú ý từ khóa “đối với bạn”. Vấn đề của công ty, của sếp, của thị trường là những thứ ngoại cảnh. Câu hỏi này kéo người nghe quay về với chính mình, giúp họ nhận diện xem đâu là rào cản nội tâm mà họ cần vượt qua.4. Câu Hỏi Mong Muốn: “Điều bạn thực sự muốn là gì?”
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng rất nhiều người trưởng thành không biết mình thực sự muốn gì. Họ biết điều họ không muốn (tôi không muốn nghèo, không muốn bị mắng, không muốn áp lực), nhưng hiếm khi định hình rõ điều mình khao khát. Trong các phiên Life Coaching, câu hỏi này giúp chuyển hướng tư duy từ tiêu cực (tránh né nỗi đau) sang tích cực (hướng tới mục tiêu). Khi biết rõ đích đến, con người ta sẽ tự tìm ra con đường.5. Câu Hỏi Lười Biếng: “Tôi có thể hỗ trợ bạn như thế nào?”
Tại sao gọi là “câu hỏi lười biếng”? Vì thay vì bạn phải vắt óc suy nghĩ xem nên giúp họ cái gì (và thường là giúp sai cách), bạn hãy để họ tự nói ra nhu cầu của mình. Đây là cái bẫy mà các nhà quản lý hoặc các bậc phụ huynh hay mắc phải: Nhảy vào “cứu nguy” khi chưa được nhờ. Tư duy Coaching dạy chúng ta rằng: Giúp đỡ không đúng cách đôi khi là sự làm phiền. Câu hỏi này trao quyền cho người đối diện và buộc họ phải đưa ra một yêu cầu rõ ràng. Đôi khi, câu trả lời bạn nhận được chỉ đơn giản là: “Tôi chỉ cần bạn lắng nghe thôi, không cần làm gì cả.”
Thay vì vội vã giải cứu, hãy dùng câu hỏi Coaching để trao quyền cho người khác
6. Câu Hỏi Chiến Lược: “Nếu bạn nói CÓ với điều này, bạn đang nói KHÔNG với điều gì?”
Chúng ta thường ôm đồm quá nhiều thứ vì sợ bỏ lỡ, hoặc vì cả nể. Một Business Coach hoặc Executive Coach thường dùng câu hỏi này để giúp khách hàng quản lý sự tập trung. Mọi sự lựa chọn đều có cái giá của nó (Opportunity Cost). Câu hỏi này giúp người nghe nhìn thấy sự đánh đổi. Nó giúp họ cam kết sâu sắc hơn với lựa chọn của mình, hoặc dũng cảm từ bỏ những thứ không còn phù hợp.7. Câu Hỏi Học Tập: “Điều hữu ích nhất bạn rút ra được là gì?”
Kết thúc một cuộc họp, một buổi dạy con, hay một phiên Coaching, làm sao để biết cuộc trò chuyện đó có giá trị? Đừng hỏi “Bạn hiểu chưa?” (họ sẽ gật đầu cho qua chuyện). Hãy hỏi “Điều hữu ích nhất bạn rút ra được là gì?”. Câu hỏi này buộc não bộ của họ phải tua lại cuộc hội thoại, chắt lọc thông tin và “đóng đinh” bài học quan trọng nhất vào trí nhớ. Hơn nữa, nó cũng là cách để bạn (người hỏi) nhận được phản hồi về giá trị mà mình vừa mang lại.Kết Luận: Chuyển Dịch Từ “Biết Tuốt” Sang “Tò Mò”
Áp dụng 7 câu hỏi quyền năng này không có nghĩa là bạn phải trở thành một Coach chuyên nghiệp ngay lập tức. Nó đơn giản là một sự chuyển dịch nhỏ trong tâm thế: Bớt khẳng định, thêm tò mò. Bớt nói, thêm hỏi. Bớt giải quyết hộ, thêm tin tưởng vào năng lực của người khác. Khi bạn bắt đầu đặt câu hỏi thay vì ra lệnh, bạn không chỉ thay đổi cách giao tiếp. Bạn đang thay đổi cách người khác tư duy, và quan trọng hơn, bạn đang xây dựng những mối quan hệ dựa trên sự thấu hiểu và tôn trọng sâu sắc – đúng như tinh thần mà Pure Coaching luôn theo đuổi. Bạn muốn rèn luyện kỹ năng đặt câu hỏi để trở thành một nhà lãnh đạo tỉnh thức hay một người bạn đời thấu hiểu? Đừng bỏ lỡ những bài viết chuyên sâu tiếp theo của Pure Coaching, hoặc bắt đầu hành trình của mình ngay hôm nay.👉 Mời bạn khám phá sâu hơn: Khóa đào tạo Coach Nền tảng và Chuyên Sâu của PCC
Nơi cộng đồng không chỉ là nơi học tập, mà còn là chiếc gương phản chiếu giúp bạn thấy rõ Điểm Mù trong hành trình hỗ trợ khách hàng chữa lành và phát triển bản thân.
Đăng ký tại: Các khóa học Pure Coaching
Gặp team Pure Coaching tại: Đặt lịch hẹn với đội ngũ Tham khảo thêm sách: Bước Chuyển Bản Thể
